Τα τατουάζ αποτελούν κομμάτι της σύγχρονης κουλτούρας, με την Ευρώπη να εκτιμάται ότι έως και το 20-25% του πληθυσμού φέρει τουλάχιστον ένα τατουάζ και ποσοστά ακόμη υψηλότερα στις νεότερες ηλικιακές ομάδες. Παρά την μαζική τους αποδοχή, ωστόσο, η συζήτηση γύρω από την ασφάλεια των τατουάζ και ειδικότερα του μελανιού που εισέρχεται στο σώμα παραμένει περιορισμένη.

Μια πρόσφατη επιστημονική μελέτη από τη Δανία, που δημοσιεύθηκε πρόσφατα στο έγκριτο περιοδικό BMC Public Health, επαναφέρει το θέμα στο προσκήνιο, εξετάζοντας για πρώτη φορά σε μεγάλη κλίμακα τη σχέση μεταξύ της έκθεσης σε μελάνι τατουάζ και της εμφάνισης ορισμένων μορφών καρκίνου, όπως το λέμφωμα και οι καρκίνοι του δέρματος.

Η έρευνα βασίστηκε σε δεδομένα από δίδυμα άτομα, αξιοποιώντας το Δανέζικο Μητρώο Διδύμων, ένα από τα πληρέστερα στον κόσμο. Η επιλογή αυτή δεν ήταν τυχαία, καθώς οι δίδυμοι προσφέρουν ένα μοναδικό πλεονέκτημα: μοιράζονται σε μεγάλο βαθμό το ίδιο γενετικό υπόβαθρο και παρόμοιες περιβαλλοντικές συνθήκες, γεγονός που επιτρέπει στους επιστήμονες να απομονώσουν καλύτερα την επίδραση συγκεκριμένων παραγόντων, όπως το τατουάζ, από άλλες αιτίες.

Βασική είναι η διαπίστωση ότι το μελάνι του τατουάζ δεν παραμένει αποκλειστικά στο σημείο όπου εγχέεται. Προηγούμενες εργαστηριακές και κλινικές έρευνες έχουν δείξει ότι σωματίδια μελανιού μπορούν να μεταφερθούν μέσω του λεμφικού συστήματος και της κυκλοφορίας του αίματος, συσσωρευόμενα κυρίως στους λεμφαδένες, αλλά και σε όργανα όπως το ήπαρ. Η παρουσία αυτών των ξένων σωματιδίων στο σώμα ενδέχεται να προκαλέσει χρόνια φλεγμονή, μια κατάσταση που έχει συνδεθεί εδώ και δεκαετίες με αυξημένο κίνδυνο καρκινογένεσης.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι το πιο διαδεδομένο μελάνι, το μαύρο, περιέχει συχνά carbon black, μια ουσία που έχει χαρακτηριστεί ως πιθανώς καρκινογόνος για τον άνθρωπο. Κατά την παραγωγή της, δημιουργούνται επίσης πολυκυκλικοί αρωματικοί υδρογονάνθρακες, ορισμένοι από τους οποίους είναι αποδεδειγμένα καρκινογόνοι. Άλλες χρωστικές, ειδικά σε έγχρωμα μελάνια, μπορεί να διασπώνται με την έκθεση στον ήλιο ή κατά τη διαδικασία αφαίρεσης με λέιζερ, απελευθερώνοντας επιβλαβείς χημικές ενώσεις, σύμφωνα με τους ειδικούς.

Τα αποτελέσματα της δανέζικης μελέτης δείχνουν ότι τα άτομα με τατουάζ εμφάνισαν αυξημένο κίνδυνο για καρκίνο του δέρματος σε σύγκριση με άτομα χωρίς τατουάζ. Σε ορισμένες αναλύσεις, ο κίνδυνος αυτός ήταν σημαντικά υψηλότερος, ενώ παρατηρήθηκε ότι τα μεγάλα τατουάζ – εκείνα που καλύπτουν επιφάνεια μεγαλύτερη από την παλάμη του χεριού – συνδέονταν με ακόμη αυξημένο κίνδυνο τόσο για καρκίνο του δέρματος όσο και για λέμφωμα. Το εύρημα αυτό ενισχύει την υπόθεση ότι η ποσότητα του μελανιού και η συνολική έκθεση του οργανισμού παίζουν ρόλο.

Παράλληλα, οι ερευνητές εξέτασαν παράγοντες όπως το κάπνισμα και ο τρόπος ζωής, χωρίς να διαπιστώσουν ότι αυτοί εξηγούν πλήρως τη συσχέτιση. Ωστόσο, υπογραμμίζουν ότι η μελέτη δεν αποδεικνύει αιτιώδη σχέση. Με άλλα λόγια, δεν μπορεί να ειπωθεί ότι τα τατουάζ προκαλούν καρκίνο, αλλά ότι φαίνεται να υπάρχει μια στατιστική συσχέτιση που αξίζει περαιτέρω διερεύνησης.

Ένα ακόμη σημαντικό ζήτημα που αναδεικνύεται έμμεσα αφορά την έγκαιρη διάγνωση. Τα τατουάζ ενδέχεται σε ορισμένες περιπτώσεις να δυσκολεύουν τον εντοπισμό ύποπτων αλλοιώσεων στο δέρμα, όπως νέους σπίλους ή αλλαγές στο χρώμα και το σχήμα υπαρχόντων. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε καθυστέρηση της διάγνωσης του καρκίνου του δέρματος, με πιθανές συνέπειες στη σοβαρότητα της νόσου κατά τη στιγμή της ανίχνευσης. Για τον λόγο αυτό, οι ειδικοί συνιστούν στα άτομα με εκτεταμένα τατουάζ να υποβάλλονται σε τακτικούς δερματολογικούς ελέγχους, ιδιαίτερα αν έχουν αυξημένη έκθεση στον ήλιο ή οικογενειακό ιστορικό καρκίνου.

Τα τατουάζ είναι ευρέως διαδεδομένα και τα συνολικά ποσοστά καρκίνου στον γενικό πληθυσμό δεν έχουν εκτοξευθεί. Ωστόσο, καθώς όλο και περισσότεροι άνθρωποι αποκτούν τατουάζ από νεαρή ηλικία, η μακροχρόνια έκθεση του οργανισμού στο μελάνι αποτελεί ένα σχετικά νέο φαινόμενο, του οποίου οι συνέπειες δεν έχουν ακόμη πλήρως κατανοηθεί, αναφέρουν οι επιστήμονες.

Σε επίπεδο δημόσιας υγείας, τα ευρήματα αυτά ενισχύουν την ανάγκη για καλύτερη ενημέρωση των πολιτών, αυστηρότερους ελέγχους στη σύνθεση των μελανιών και συνεχή επιστημονική έρευνα. Η απόφαση για ένα τατουάζ δεν αφορά μόνο την αισθητική ή την προσωπική έκφραση, αλλά και μια μακροπρόθεσμη σχέση του σώματος με χημικές ουσίες που παραμένουν μέσα του για δεκαετίες.

ΔΙΑΦΩΝΕΙ Η ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΗ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗΣ!

Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση των ΗΠΑ προχώρησε σε μια σημαντική αναθεώρηση του προγράμματος παιδικών εμβολιασμών, αποσύροντας έξι εμβόλια από τις καθολικές συστάσεις. Τα εμβόλια αυτά είχαν συμβάλει επί δεκαετίες στην πρόληψη σοβαρών νοσημάτων, αναπηριών και θανάτων.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του CDC, μόνο τα εμβόλια για την ηπατίτιδα Α, την ηπατίτιδα Β και τον ροταϊό έχουν αποτρέψει σχεδόν 2 εκατομμύρια νοσηλείες και πάνω από 90.000 θανάτους τα τελευταία 30 χρόνια. Παρ’ όλα αυτά, πλέον θα συστήνονται μόνο για παιδιά υψηλού κινδύνου ή μετά από συζήτηση γονέων και γιατρών.
Στην ίδια κατηγορία περιορισμένης σύστασης εντάσσονται και τα εμβόλια για RSV, μηνιγγιτιδοκοκκική νόσο, γρίπη και COVID-19.

Αναλυτικά τα εμβόλια που αποσύρονται από τη σύσταση για καθολικό εμβολιασμό:

✔️RSV: Κύρια αιτία νοσηλείας βρεφών στις ΗΠΑ, με δεκάδες χιλιάδες νοσηλείες και εκατοντάδες θανάτους ετησίως. Το 80% των νοσηλευόμενων παιδιών κάτω των 2 ετών δεν έχουν παράγοντες κινδύνου.
✔️Ηπατίτιδα Α: Ο εμβολιασμός έχει μειώσει τα κρούσματα κατά 90% από το 1996. Παραμένει πρόβλημα σε ενήλικες με κοινωνικούς ή υγειονομικούς παράγοντες κινδύνου.
✔️Ηπατίτιδα Β: Εξαιρετικά επικίνδυνη για βρέφη και παιδιά. Ο εμβολιασμός οδήγησε σε μείωση κατά 99% των κρουσμάτων σε παιδιά και εφήβους. Παραμένουν χιλιάδες κρούσματα σε ανεμβολίαστους ενήλικες.
✔️Ροταϊός: Πριν από το εμβόλιο, 70.000 παιδιά νοσηλεύονταν και 50 πέθαιναν κάθε χρόνο. Η νόσος έχει σχεδόν εξαφανιστεί χάρη στον εμβολιασμό.
✔️Μηνιγγιτιδοκοκκική νόσος: Σπάνια αλλά εξαιρετικά σοβαρή, με θνητότητα άνω του 10% και υψηλά ποσοστά μόνιμων αναπηριών.
✔️Γρίπη και COVID‑19: Έχουν προκαλέσει εκατοντάδες παιδικούς θανάτους τα τελευταία χρόνια.

Το CDC διατηρεί την σύσταση καθολικού εμβολιασμού για 11 βασικά παιδικά εμβόλια, όπως αυτά για ιλαρά, παρωτίτιδα, ερυθρά, κοκκύτη, τέτανο, διφθερίτιδα, πολιομυελίτιδα, πνευμονιόκοκκο, ανεμευλογιά και HPV. Παρά την αλλαγή, τα εμβόλια που δεν συστήνονται πλέον καθολικά θα εξακολουθήσουν να καλύπτονται από δημόσια και ιδιωτική ασφάλιση, χωρίς οικονομική επιβάρυνση για τους γονείς.

Έκπληξη και ανησυχία για την απόφαση

Πολλοί ειδικοί θεωρούν ότι η αναθεώρηση αυτή δεν ευθυγραμμίζεται με τα επιστημονικά δεδομένα, ούτε με τα προγράμματα εμβολιασμού των περισσότερων ευρωπαϊκών χωρών. Το Υπουργείο Υγείας των ΗΠΑ υποστήριξε ότι η αλλαγή βασίζεται σε επιστημονική αξιολόγηση. Ως παράδειγμα, αναφέρεται η Δανία, η οποία δεν εμβολιάζει για ροταϊό και καταγράφει περίπου 1.200 νοσηλείες βρεφών και νηπίων ετησίως – αριθμός αντίστοιχος με αυτόν των ΗΠΑ πριν από την εισαγωγή του εμβολίου.
Η ευθύνη στους γονείς

Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η νέα οδηγία μεταφέρει πλέον την ευθύνη στους γονείς να ενημερωθούν και να κατανοήσουν τη σημασία του κάθε εμβολίου. Στο πλαίσιο των αλλαγών, οι αποφάσεις σχετικά με τον εμβολιασμό των παιδιών για γρίπη, COVID, ροταϊό, μηνιγγιτιδοκοκκική νόσο και ηπατίτιδα Α και Β θα βασίζονται πλέον σε αυτό που οι αξιωματούχοι αποκαλούν «shared clinical decision‑making», δηλαδή «κοινή κλινική απόφαση». Αυτό σημαίνει ότι οι οικογένειες θα πρέπει να συμβουλεύονται έναν επαγγελματία υγείας για να καθορίσουν αν ένα εμβόλιο είναι απαραίτητο.
Σημειώνεται ότι στο παρελθόν, το CDC χρησιμοποιούσε αυτόν τον όρο μόνο σε πολύ περιορισμένες περιπτώσεις, όπως για το αν ένα άτομο σε μονογαμική σχέση χρειαζόταν το εμβόλιο HPV, το οποίο προλαμβάνει ένα σεξουαλικώς μεταδιδόμενο νόσημα και ορισμένους τύπους καρκίνου. Κατά τη γνώμη μου, η νέα προσέγγιση του CDC δεν ευθυγραμμίζεται με τα επιστημονικά δεδομένα, καθώς τα εμβόλια έχουν αποδεδειγμένα προστατευτικό όφελος για την συντριπτική πλειονότητα του πληθυσμού.

Εμπιστοσύνη στα εμβόλια και σύγχυση για τους γονείς

Στην έκθεσή τους που αιτιολογεί τις αλλαγές, οι αξιωματούχοι του HHS Tracy Beth Høeg και Martin Kulldorff υποστήριξαν ότι το σύστημα εμβολιασμού των ΗΠΑ χρειάζεται περισσότερη έρευνα ασφάλειας και μεγαλύτερη γονεϊκή επιλογή. Ισχυρίζονται ότι η διάβρωση της εμπιστοσύνης στην δημόσια υγεία, που δήθεν οφειλόταν εν μέρει στο μεγάλο πρόγραμμα εμβολιασμών, είχε οδηγήσει περισσότερους γονείς να αποφεύγουν εμβόλια για σοβαρές απειλές όπως η ιλαρά. . Ωστόσο, τα εμβόλια που τροποποίησε το CDC είχαν υποστηριχθεί από εκτεταμένη έρευνα ασφάλειας όταν αξιολογήθηκαν και εγκρίθηκαν από τον FDA.
Για αυτό οι παιδίατροι με προεξάρχουσα την American Academy of Pediatrics εκφράζουν την άποψη ότι η εν λόγω αλλαγή στις οδηγίες θα προκαλέσει περισσότερη σύγχυση στους γονείς, οι οποίοι μπορεί να θεωρήσουν ότι τίθεται υπό αμφισβήτηση η ασφάλεια των εμβολίων.
Οι παιδίατροι πολλές φορές, αντί να επικεντρώνουμε στις ανάγκες υγείας του παιδιού, συχνά αναγκαζόμαστε να αφιερώνουμε τον περιορισμένο χρόνο της επίσκεψης για να καθησυχάζουμε τους γονείς ότι τα εμβόλια είναι ασφαλή. Όλα αυτά γιατί υπάρχουν απαράδεκτες αντιεμβολιαστικές τάσεις σε μέρος του πληθυσμού που ενισχύονται από ανεύθυνους πολιτικούς όπως ο νυν Υπουργός Υγείας των ΗΠΑ Robert F. Kennedy Jr.

Επισημαίνεται ότι η ένδειξη «shared clinical decision‑making» δεν έχει καμία σχέση με ανησυχίες ασφάλειας, αλλά οι γονείς μπορεί να νομίσουν ότι έχει. Από την πλευρά των υγειονομικών αρχών τονίζεται ότι οι αλλαγές του HHS δεν επηρεάζουν τους πολιτειακούς νόμους περί εμβολιασμού και επομένως επιτρέπουν στους γιατρούς να συνεχίσουν να εφαρμόζουν την καθιερωμένη ιατρική πρακτική.

Εμείς εδώ στην Ελλάδα έχουμε ευτυχώς ένα εξαιρετικό Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών το οποίο οι Έλληνες παιδίατροι εφαρμόζουμε με ευλάβεια, γι’ αυτό και η χώρα μας διακρίνεται για το εξαιρετικό επίπεδο εμβολιαστικής κάλυψης του πληθυσμού της.

απο τον παιδιατρο Γ .Τσολα

1. Τα επίπεδα λιπιδίων κυμαίνονται κατά την παιδική ηλικία και την εφηβεία: Αν και τα επίπεδα χοληστερόλης στο πλάσμα συνήθως κορυφώνονται πριν από την εφηβεία (ηλικία 9-11 ετών) στα αγόρια, συχνά μειώνονται κατά την εφηβεία, μαζί και η τιμή της HDL-C.

Καθώς οι αναπνευστικοί ιοί — όπως η εποχική γρίπη, ο SARS-CoV-2 και ο αναπνευστικός συγκυτιακός ιός (RSV) — εξακολουθούν να αποτελούν σημαντική απειλή για την δημόσια υγεία, η έγκαιρη πρόληψη και ενημέρωση αποκτούν καθοριστικό ρόλο.