Τα σφουγγάρια κουζίνας συγκαταλέγονται στα πιο διαδεδομένα εργαλεία καθαρισμού στα νοικοκυριά, ωστόσο ενδέχεται να αποτελούν και μία από τις υποτιμημένες πηγές παθογόνων μικροοργανισμών που μεταδίδονται μέσω των τροφίμων. Ερευνητές του Γερμανικού Ομοσπονδιακού Ινστιτούτου Αξιολόγησης Κινδύνων (BfR) διαπίστωσαν ότι τα βακτήρια Escherichia coli, Salmonella enteritidis και Staphylococcus aureus μπορούν να πολλαπλασιαστούν ταχύτατα στα σφουγγάρια κουζίνας, ακόμη και όταν αρχικά υπάρχει μόνο μικρός αριθμός βακτηρίων. Σημαντικό είναι το γεγονός ότι οι δυσάρεστες οσμές, ο αποχρωματισμός και η γλοιώδης υφή της επιφάνειας δεν αποτελούσαν αξιόπιστες ενδείξεις μικροβιακής επιμόλυνσης.

Οι τροφιμογενείς λοιμώξεις επιβαρύνουν σε σημαντικό βαθμό την Υγεία και την Οικονομία παγκοσμίως. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, τα μολυσμένα τρόφιμα προκαλούν περίπου 600 εκατομμύρια ασθένειες ετησίως. Η προσοχή του κοινού συχνά επικεντρώνεται σε επιδημίες που συνδέονται με εμπορικές κουζίνες, εστιατόρια και εγκαταστάσεις επεξεργασίας τροφίμων. Ωστόσο, πολλές τροφιμογενείς λοιμώξεις προέρχονται από ιδιωτικά νοικοκυριά, όπου οι παραλείψεις στην υγιεινή των τροφίμων συχνά περνούν απαρατήρητες.

Για το λόγο αυτό, το BfR προειδοποίησε ότι τα παραδοσιακά σφουγγάρια κουζίνας μπορούν να χρησιμεύσουν ως δεξαμενές για τροφιμογενείς παθογόνους οργανισμούς. Η πορώδης δομή τους, η επίμονη υγρασία και τα παγιδευμένα υπολείμματα τροφίμων δημιουργούν ένα ιδανικό περιβάλλον για μικροβιακή ανάπτυξη.

Ακόμη και μικροί αριθμοί βακτηρίων ήταν επαρκείς για την εγκατάσταση των παθογόνων μικροοργανισμών στο σφουγγάρι. Μέσα σε λίγες ημέρες, τα βακτήρια E. coli και S. enteritidis έφτασαν σε πληθυσμούς έως και 10⁹ μονάδες σχηματισμού αποικιών ανά τμήμα σφουγγαριού. Η υπάρχουσα οικιακή μικροχλωρίδα δεν ανέστειλε την ανάπτυξή τους.

Το S. aureus συμπεριφέρθηκε διαφορετικά. Πολλαπλασιάστηκε με βραδύτερο ρυθμό και έφτασε σε χαμηλότερους βακτηριακούς πληθυσμούς σε σύγκριση με τα άλλα παθογόνα. Ωστόσο, παρέμεινε ανιχνεύσιμο καθ' όλη τη διάρκεια της μελέτης των 14 ημερών — κλινικά σημαντικό εύρημα, διότι μπορεί να παράγει θερμοανθεκτικές εντεροτοξίνες που προκαλούν τροφική δηλητηρίαση ακόμη και μετά τον θάνατο των βακτηρίων.

Πολλοί καταναλωτές υποθέτουν ότι τα στεγνά σφουγγάρια είναι ασφαλή. Ωστόσο, αυτή η μελέτη αμφισβητεί αυτή την υπόθεση. Κατά τη διάρκεια της περιόδου ξήρανσης 3 ημερών, τα παθογόνα παρέμειναν σε μεγάλο βαθμό βιώσιμα.

Μεταφορά μέσω επιφανειών

Η μελέτη κατέδειξε επίσης την πιθανότητα διασταυρούμενης επιμόλυνσης. Ακόμη και η ήπια πίεση σε ένα μολυσμένο σφουγγάρι μεταφέρει σημαντικό αριθμό βιώσιμων παθογόνων μικροοργανισμών σε κοινές επιφάνειες της κουζίνας. Οι ερευνητές εντόπισαν έως και 100.000 μονάδες σχηματισμού αποικιών σε μία μόνο επιφάνεια. Όταν τα παθογόνα μολύνουν τους πάγκους εργασίας, τις επιφάνειες κοπής ή τους νεροχύτες, μπορούν εύκολα να μεταφερθούν στα τρόφιμα, στα χέρια και στα σκεύη της κουζίνας — ιδιαίτερος κίνδυνος για τα έτοιμα προς κατανάλωση τρόφιμα.

Κρυμμένα βακτήρια

Καθ' όλη τη διάρκεια της 14ήμερης περιόδου παρατήρησης, τα σφουγγάρια δεν ανέπτυξαν καμία αισθητή οσμή, αποχρωματισμό ή γλοιώδη επιφάνεια, παρά το γεγονός ότι περιείχαν υψηλές συγκεντρώσεις τροφιμογενών παθογόνων. Πολλοί καταναλωτές αντικαθιστούν τα σφουγγάρια κουζίνας μόνο αφού αρχίσουν να μυρίζουν δυσάρεστα ή να φαίνονται ορατά βρώμικα — ωστόσο, από μικροβιολογικής άποψης, ούτε η εμφάνιση ούτε η οσμή αποτελούν αξιόπιστο δείκτη για το πότε πρέπει να αντικατασταθεί ένα σφουγγάρι.

Ευάλωτες ομάδες

Αν και οι τροφιμογενείς λοιμώξεις υποχωρούν από μόνες τους στους περισσότερους υγιείς ενήλικες, η βακτηριακή γαστρεντερίτιδα εξακολουθεί να ευθύνεται για μεγάλο αριθμό νοσηλειών κάθε χρόνο. Οι ηλικιωμένοι, τα βρέφη, τα μικρά παιδιά, οι έγκυες γυναίκες και τα άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο σοβαρής νόσησης. Για τα άτομα αυτά, η ελαχιστοποίηση των πηγών μόλυνσης εντός της οικίας είναι ιδιαίτερα σημαντική.

Απλή πρόληψη

Το BfR συνέστησε την τακτική αντικατάσταση των σφουγγαριών κουζίνας, και αμέσως μόλις έρθουν σε επαφή με ωμά πουλερικά ή άλλα τρόφιμα που μπορεί να φέρουν υψηλό βακτηριακό φορτίο. Εάν η άμεση αντικατάσταση δεν είναι δυνατή, η θέρμανση του σφουγγαριού σε νερό πάνω από 70°C για τουλάχιστον 2 λεπτά μπορεί να μειώσει σημαντικά τη βακτηριακή μόλυνση. Προτιμώνται τα εργαλεία καθαρισμού που στεγνώνουν γρήγορα και μπορούν να πλένονται τακτικά σε πλυντήριο ρούχων ή πιάτων σε θερμοκρασίες τουλάχιστον 60°C — προηγούμενες μελέτες έδειξαν ότι οι βούρτσες και τα πανιά μικροϊνών γενικά φέρουν χαμηλότερα βακτηριακά φορτία από τα συμβατικά σφουγγάρια κουζίνας.

Γ. Τσώλας
Παιδίατρος

Ο Ιός του Δυτικού Νείλου επιστρέφει κάθε καλοκαίρι στη δημόσια συζήτηση, συνήθως όταν ανακοινωθούν τα πρώτα κρούσματα ή όταν μια περιοχή χαρακτηριστεί αυξημένης προσοχής. Όμως η σωστή στιγμή για ενημέρωση δεν είναι όταν αρχίσει ο φόβος. Είναι νωρίτερα, όταν μπορούμε ακόμη να κάνουμε τα απλά πράγματα που μειώνουν τον κίνδυνο.

Ο ΕΟΔΥ έχει ήδη συστήσει στους πολίτες να λαμβάνουν μέτρα προστασίας από τα κουνούπια, καθώς θεωρείται αναμενόμενη η επανεμφάνιση περιστατικών και κατά την περίοδο κυκλοφορίας των κουνουπιών του 2026. Από το 2010 έως το 2025 έχουν καταγραφεί στη χώρα μας 2.184 κρούσματα λοίμωξης από τον ιό, με μέσο ετήσιο αριθμό 123 κρούσματα, ενώ περιστατικά έχουν εμφανιστεί στο παρελθόν σε όλες τις Περιφέρειες της χώρας.

Ο ιός μεταδίδεται κυρίως με το τσίμπημα μολυσμένων κοινών κουνουπιών. Τα κουνούπια μολύνονται όταν τρέφονται από μολυσμένα πτηνά και στη συνέχεια μπορούν να μεταδώσουν τον ιό στον άνθρωπο. Αυτό που πρέπει να είναι σαφές είναι ότι ο ιός δεν μεταδίδεται με την συνηθισμένη κοινωνική επαφή. Δεν κολλάει με άγγιγμα, φιλί, χειραψία ή συγχρωτισμό με έναν άνθρωπο που έχει μολυνθεί.

Για τους περισσότερους ανθρώπους, η λοίμωξη δεν θα γίνει ποτέ αντιληπτή. Σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ, περίπου 80% όσων μολύνονται δεν εμφανίζουν κανένα σύμπτωμα, περίπου 20% εμφανίζουν ήπια νόσο, ενώ λιγότεροι από 1 στους 100 εμφανίζουν σοβαρή νόσο που προσβάλλει το κεντρικό νευρικό σύστημα, όπως εγκεφαλίτιδα ή μηνιγγίτιδα.

Αυτός είναι και ο λόγος που χρειάζεται ψυχραιμία. Ο Ιός του Δυτικού Νείλου δεν είναι λόγος πανικού για τον γενικό πληθυσμό. Είναι όμως λόγος προσοχής, ειδικά για ανθρώπους μεγαλύτερης ηλικίας, άτομα με χρόνια υποκείμενα νοσήματα και ανοσοκατεσταλμένους ασθενείς. Ο ΕΟΔΥ επισημαίνει ότι η μεγάλη ηλικία, ιδιαίτερα πάνω από τα 50 έτη, είναι ο σημαντικότερος παράγοντας κινδύνου για σοβαρή νόσο και θανατηφόρες επιπλοκές.

Τα ήπια συμπτώματα, όταν εμφανιστούν, μπορεί να μοιάζουν με μια απλή ίωση: πυρετός, πονοκέφαλος, αδυναμία, πόνοι στους μύες και στις αρθρώσεις, μερικές φορές ναυτία, έμετοι, διάρροια, εξάνθημα ή διογκωμένοι λεμφαδένες. Τα συμπτώματα εμφανίζονται συνήθως 2 έως 14 ημέρες μετά το τσίμπημα μολυσμένου κουνουπιού.

Υπάρχουν όμως σημάδια που δεν πρέπει να υποτιμηθούν, ειδικά σε ηλικιωμένο ή ευάλωτο άνθρωπο. Υψηλός πυρετός, έντονος πονοκέφαλος, δυσκαμψία στον αυχένα, σύγχυση, υπνηλία, αποπροσανατολισμός, αστάθεια, δυσκολία στο περπάτημα, τρέμουλο, σπασμοί, παράλυση, σοβαρή μυϊκή αδυναμία ή διαταραχές στην όραση χρειάζονται άμεση ιατρική εκτίμηση. Δεν είναι συμπτώματα για να περιμένουμε «να δούμε πώς θα πάει».

Η πρόληψη, πρέπει να είναι καθημερινή πρακτική. Ο ΕΟΔΥ συστήνει χρήση εγκεκριμένων εντομοαπωθητικών σώματος και περιβάλλοντος σύμφωνα με τις οδηγίες χρήσης, σήτες, κουνουπιέρες, κλιματιστικά ή ανεμιστήρες και κατάλληλα, μακριά ρούχα. Ιδιαίτερη σημασία έχει να μη μένουν στάσιμα νερά γύρω από το σπίτι, γιατί εκεί γεννούν τα κουνούπια τα αβγά τους. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να κοιτάμε πρακτικά τον χώρο μας, πιατάκια από γλάστρες, κουβάδες, ποτίστρες, παλιά λάστιχα, βάζα, υδρορροές, φρεάτια, ταράτσες, αυλές, μπαλκόνια και οποιοδήποτε σημείο μπορεί να κρατά νερό. Αν ένα αντικείμενο μαζεύει νερό, το αδειάζουμε, το αναποδογυρίζουμε, το καλύπτουμε ή ανανεώνουμε το νερό του τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα. Ο ΕΟΔΥ συστήνει επίσης καθαρισμό υδρορροών, φρεατίων και λουκιών.

Ο φαρμακοποιός μπορεί να βοηθήσει ουσιαστικά στην επιλογή και στη σωστή χρήση εντομοαπωθητικών, ειδικά όταν πρόκειται για παιδιά, εγκύους, ηλικιωμένους, άτομα με αλλεργίες ή ανθρώπους με ευαίσθητο δέρμα. Δεν χρησιμοποιούμε οποιοδήποτε προϊόν σε οποιαδήποτε ηλικία και δεν βάζουμε περισσότερη ποσότητα από όσο προβλέπουν οι οδηγίες. Επίσης, η προστασία δεν γίνεται μία φορά στην αρχή του καλοκαιριού. Θέλει συνέπεια, ιδίως τις ώρες που υπάρχουν περισσότερα κουνούπια και σε περιοχές με αυξημένη ενόχληση.

Εξίσου σημαντικό είναι να μη δημιουργείται ψευδής αίσθηση ασφάλειας. Το ότι δεν έχει ανακοινωθεί κρούσμα στην δική μας περιοχή δεν σημαίνει ότι δεν χρειάζεται προφύλαξη. Ο ΕΟΔΥ τονίζει ότι οι περιοχές όπου θα κυκλοφορήσει ο ιός δεν μπορούν να προβλεφθούν με ασφάλεια εκ των προτέρων, γι’ αυτό συστήνει μέτρα προστασίας σε όλη την επικράτεια, σε όλη την περίοδο κυκλοφορίας των κουνουπιών.

Δεν υπάρχει διαθέσιμο εμβόλιο για τον άνθρωπο,@ ούτε ειδική θεραπεία για τη λοίμωξη από τον Ιό του Δυτικού Νείλου. Στις ήπιες περιπτώσεις τα συμπτώματα περνούν συνήθως μόνα τους, ενώ στα σοβαρότερα περιστατικά η αντιμετώπιση είναι υποστηρικτική και μπορεί να χρειαστεί νοσηλεία. Αυτό κάνει την πρόληψη ακόμη πιο σημαντική.

Ο σωστός δρόμος βρίσκεται ανάμεσα σε δύο λάθη. Το πρώτο είναι ο εφησυχασμός: «σιγά, ένα κουνούπι είναι». Το δεύτερο είναι ο πανικός, που οδηγεί σε φόβο χωρίς πρακτικό αποτέλεσμα. Ο Ιός του Δυτικού Νείλου χρειάζεται ενημέρωση, προστασία και παρακολούθηση των επίσημων οδηγιών. Όχι υπερβολή, αλλά ούτε και αδιαφορία.

Πριν αρχίσει η ανησυχία, μπορούμε να κάνουμε τα βασικά, να προστατεύσουμε το σώμα μας από τα τσιμπήματα, να μειώσουμε τα κουνούπια γύρω από το σπίτι, να προσέξουμε περισσότερο τους ηλικιωμένους και τους ευάλωτους και να ζητήσουμε ιατρική βοήθεια όταν εμφανίζονται συμπτώματα που δεν μοιάζουν με μια απλή ίωση

Γ. Τσόλας

Τα τατουάζ αποτελούν κομμάτι της σύγχρονης κουλτούρας, με την Ευρώπη να εκτιμάται ότι έως και το 20-25% του πληθυσμού φέρει τουλάχιστον ένα τατουάζ και ποσοστά ακόμη υψηλότερα στις νεότερες ηλικιακές ομάδες. Παρά την μαζική τους αποδοχή, ωστόσο, η συζήτηση γύρω από την ασφάλεια των τατουάζ και ειδικότερα του μελανιού που εισέρχεται στο σώμα παραμένει περιορισμένη.

Μια πρόσφατη επιστημονική μελέτη από τη Δανία, που δημοσιεύθηκε πρόσφατα στο έγκριτο περιοδικό BMC Public Health, επαναφέρει το θέμα στο προσκήνιο, εξετάζοντας για πρώτη φορά σε μεγάλη κλίμακα τη σχέση μεταξύ της έκθεσης σε μελάνι τατουάζ και της εμφάνισης ορισμένων μορφών καρκίνου, όπως το λέμφωμα και οι καρκίνοι του δέρματος.

Η έρευνα βασίστηκε σε δεδομένα από δίδυμα άτομα, αξιοποιώντας το Δανέζικο Μητρώο Διδύμων, ένα από τα πληρέστερα στον κόσμο. Η επιλογή αυτή δεν ήταν τυχαία, καθώς οι δίδυμοι προσφέρουν ένα μοναδικό πλεονέκτημα: μοιράζονται σε μεγάλο βαθμό το ίδιο γενετικό υπόβαθρο και παρόμοιες περιβαλλοντικές συνθήκες, γεγονός που επιτρέπει στους επιστήμονες να απομονώσουν καλύτερα την επίδραση συγκεκριμένων παραγόντων, όπως το τατουάζ, από άλλες αιτίες.

Βασική είναι η διαπίστωση ότι το μελάνι του τατουάζ δεν παραμένει αποκλειστικά στο σημείο όπου εγχέεται. Προηγούμενες εργαστηριακές και κλινικές έρευνες έχουν δείξει ότι σωματίδια μελανιού μπορούν να μεταφερθούν μέσω του λεμφικού συστήματος και της κυκλοφορίας του αίματος, συσσωρευόμενα κυρίως στους λεμφαδένες, αλλά και σε όργανα όπως το ήπαρ. Η παρουσία αυτών των ξένων σωματιδίων στο σώμα ενδέχεται να προκαλέσει χρόνια φλεγμονή, μια κατάσταση που έχει συνδεθεί εδώ και δεκαετίες με αυξημένο κίνδυνο καρκινογένεσης.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι το πιο διαδεδομένο μελάνι, το μαύρο, περιέχει συχνά carbon black, μια ουσία που έχει χαρακτηριστεί ως πιθανώς καρκινογόνος για τον άνθρωπο. Κατά την παραγωγή της, δημιουργούνται επίσης πολυκυκλικοί αρωματικοί υδρογονάνθρακες, ορισμένοι από τους οποίους είναι αποδεδειγμένα καρκινογόνοι. Άλλες χρωστικές, ειδικά σε έγχρωμα μελάνια, μπορεί να διασπώνται με την έκθεση στον ήλιο ή κατά τη διαδικασία αφαίρεσης με λέιζερ, απελευθερώνοντας επιβλαβείς χημικές ενώσεις, σύμφωνα με τους ειδικούς.

Τα αποτελέσματα της δανέζικης μελέτης δείχνουν ότι τα άτομα με τατουάζ εμφάνισαν αυξημένο κίνδυνο για καρκίνο του δέρματος σε σύγκριση με άτομα χωρίς τατουάζ. Σε ορισμένες αναλύσεις, ο κίνδυνος αυτός ήταν σημαντικά υψηλότερος, ενώ παρατηρήθηκε ότι τα μεγάλα τατουάζ – εκείνα που καλύπτουν επιφάνεια μεγαλύτερη από την παλάμη του χεριού – συνδέονταν με ακόμη αυξημένο κίνδυνο τόσο για καρκίνο του δέρματος όσο και για λέμφωμα. Το εύρημα αυτό ενισχύει την υπόθεση ότι η ποσότητα του μελανιού και η συνολική έκθεση του οργανισμού παίζουν ρόλο.

Παράλληλα, οι ερευνητές εξέτασαν παράγοντες όπως το κάπνισμα και ο τρόπος ζωής, χωρίς να διαπιστώσουν ότι αυτοί εξηγούν πλήρως τη συσχέτιση. Ωστόσο, υπογραμμίζουν ότι η μελέτη δεν αποδεικνύει αιτιώδη σχέση. Με άλλα λόγια, δεν μπορεί να ειπωθεί ότι τα τατουάζ προκαλούν καρκίνο, αλλά ότι φαίνεται να υπάρχει μια στατιστική συσχέτιση που αξίζει περαιτέρω διερεύνησης.

Ένα ακόμη σημαντικό ζήτημα που αναδεικνύεται έμμεσα αφορά την έγκαιρη διάγνωση. Τα τατουάζ ενδέχεται σε ορισμένες περιπτώσεις να δυσκολεύουν τον εντοπισμό ύποπτων αλλοιώσεων στο δέρμα, όπως νέους σπίλους ή αλλαγές στο χρώμα και το σχήμα υπαρχόντων. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε καθυστέρηση της διάγνωσης του καρκίνου του δέρματος, με πιθανές συνέπειες στη σοβαρότητα της νόσου κατά τη στιγμή της ανίχνευσης. Για τον λόγο αυτό, οι ειδικοί συνιστούν στα άτομα με εκτεταμένα τατουάζ να υποβάλλονται σε τακτικούς δερματολογικούς ελέγχους, ιδιαίτερα αν έχουν αυξημένη έκθεση στον ήλιο ή οικογενειακό ιστορικό καρκίνου.

Τα τατουάζ είναι ευρέως διαδεδομένα και τα συνολικά ποσοστά καρκίνου στον γενικό πληθυσμό δεν έχουν εκτοξευθεί. Ωστόσο, καθώς όλο και περισσότεροι άνθρωποι αποκτούν τατουάζ από νεαρή ηλικία, η μακροχρόνια έκθεση του οργανισμού στο μελάνι αποτελεί ένα σχετικά νέο φαινόμενο, του οποίου οι συνέπειες δεν έχουν ακόμη πλήρως κατανοηθεί, αναφέρουν οι επιστήμονες.

Σε επίπεδο δημόσιας υγείας, τα ευρήματα αυτά ενισχύουν την ανάγκη για καλύτερη ενημέρωση των πολιτών, αυστηρότερους ελέγχους στη σύνθεση των μελανιών και συνεχή επιστημονική έρευνα. Η απόφαση για ένα τατουάζ δεν αφορά μόνο την αισθητική ή την προσωπική έκφραση, αλλά και μια μακροπρόθεσμη σχέση του σώματος με χημικές ουσίες που παραμένουν μέσα του για δεκαετίες.

ΔΙΑΦΩΝΕΙ Η ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΗ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗΣ!

Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση των ΗΠΑ προχώρησε σε μια σημαντική αναθεώρηση του προγράμματος παιδικών εμβολιασμών, αποσύροντας έξι εμβόλια από τις καθολικές συστάσεις. Τα εμβόλια αυτά είχαν συμβάλει επί δεκαετίες στην πρόληψη σοβαρών νοσημάτων, αναπηριών και θανάτων.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του CDC, μόνο τα εμβόλια για την ηπατίτιδα Α, την ηπατίτιδα Β και τον ροταϊό έχουν αποτρέψει σχεδόν 2 εκατομμύρια νοσηλείες και πάνω από 90.000 θανάτους τα τελευταία 30 χρόνια. Παρ’ όλα αυτά, πλέον θα συστήνονται μόνο για παιδιά υψηλού κινδύνου ή μετά από συζήτηση γονέων και γιατρών.
Στην ίδια κατηγορία περιορισμένης σύστασης εντάσσονται και τα εμβόλια για RSV, μηνιγγιτιδοκοκκική νόσο, γρίπη και COVID-19.

Αναλυτικά τα εμβόλια που αποσύρονται από τη σύσταση για καθολικό εμβολιασμό:

✔️RSV: Κύρια αιτία νοσηλείας βρεφών στις ΗΠΑ, με δεκάδες χιλιάδες νοσηλείες και εκατοντάδες θανάτους ετησίως. Το 80% των νοσηλευόμενων παιδιών κάτω των 2 ετών δεν έχουν παράγοντες κινδύνου.
✔️Ηπατίτιδα Α: Ο εμβολιασμός έχει μειώσει τα κρούσματα κατά 90% από το 1996. Παραμένει πρόβλημα σε ενήλικες με κοινωνικούς ή υγειονομικούς παράγοντες κινδύνου.
✔️Ηπατίτιδα Β: Εξαιρετικά επικίνδυνη για βρέφη και παιδιά. Ο εμβολιασμός οδήγησε σε μείωση κατά 99% των κρουσμάτων σε παιδιά και εφήβους. Παραμένουν χιλιάδες κρούσματα σε ανεμβολίαστους ενήλικες.
✔️Ροταϊός: Πριν από το εμβόλιο, 70.000 παιδιά νοσηλεύονταν και 50 πέθαιναν κάθε χρόνο. Η νόσος έχει σχεδόν εξαφανιστεί χάρη στον εμβολιασμό.
✔️Μηνιγγιτιδοκοκκική νόσος: Σπάνια αλλά εξαιρετικά σοβαρή, με θνητότητα άνω του 10% και υψηλά ποσοστά μόνιμων αναπηριών.
✔️Γρίπη και COVID‑19: Έχουν προκαλέσει εκατοντάδες παιδικούς θανάτους τα τελευταία χρόνια.

Το CDC διατηρεί την σύσταση καθολικού εμβολιασμού για 11 βασικά παιδικά εμβόλια, όπως αυτά για ιλαρά, παρωτίτιδα, ερυθρά, κοκκύτη, τέτανο, διφθερίτιδα, πολιομυελίτιδα, πνευμονιόκοκκο, ανεμευλογιά και HPV. Παρά την αλλαγή, τα εμβόλια που δεν συστήνονται πλέον καθολικά θα εξακολουθήσουν να καλύπτονται από δημόσια και ιδιωτική ασφάλιση, χωρίς οικονομική επιβάρυνση για τους γονείς.

Έκπληξη και ανησυχία για την απόφαση

Πολλοί ειδικοί θεωρούν ότι η αναθεώρηση αυτή δεν ευθυγραμμίζεται με τα επιστημονικά δεδομένα, ούτε με τα προγράμματα εμβολιασμού των περισσότερων ευρωπαϊκών χωρών. Το Υπουργείο Υγείας των ΗΠΑ υποστήριξε ότι η αλλαγή βασίζεται σε επιστημονική αξιολόγηση. Ως παράδειγμα, αναφέρεται η Δανία, η οποία δεν εμβολιάζει για ροταϊό και καταγράφει περίπου 1.200 νοσηλείες βρεφών και νηπίων ετησίως – αριθμός αντίστοιχος με αυτόν των ΗΠΑ πριν από την εισαγωγή του εμβολίου.
Η ευθύνη στους γονείς

Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η νέα οδηγία μεταφέρει πλέον την ευθύνη στους γονείς να ενημερωθούν και να κατανοήσουν τη σημασία του κάθε εμβολίου. Στο πλαίσιο των αλλαγών, οι αποφάσεις σχετικά με τον εμβολιασμό των παιδιών για γρίπη, COVID, ροταϊό, μηνιγγιτιδοκοκκική νόσο και ηπατίτιδα Α και Β θα βασίζονται πλέον σε αυτό που οι αξιωματούχοι αποκαλούν «shared clinical decision‑making», δηλαδή «κοινή κλινική απόφαση». Αυτό σημαίνει ότι οι οικογένειες θα πρέπει να συμβουλεύονται έναν επαγγελματία υγείας για να καθορίσουν αν ένα εμβόλιο είναι απαραίτητο.
Σημειώνεται ότι στο παρελθόν, το CDC χρησιμοποιούσε αυτόν τον όρο μόνο σε πολύ περιορισμένες περιπτώσεις, όπως για το αν ένα άτομο σε μονογαμική σχέση χρειαζόταν το εμβόλιο HPV, το οποίο προλαμβάνει ένα σεξουαλικώς μεταδιδόμενο νόσημα και ορισμένους τύπους καρκίνου. Κατά τη γνώμη μου, η νέα προσέγγιση του CDC δεν ευθυγραμμίζεται με τα επιστημονικά δεδομένα, καθώς τα εμβόλια έχουν αποδεδειγμένα προστατευτικό όφελος για την συντριπτική πλειονότητα του πληθυσμού.

Εμπιστοσύνη στα εμβόλια και σύγχυση για τους γονείς

Στην έκθεσή τους που αιτιολογεί τις αλλαγές, οι αξιωματούχοι του HHS Tracy Beth Høeg και Martin Kulldorff υποστήριξαν ότι το σύστημα εμβολιασμού των ΗΠΑ χρειάζεται περισσότερη έρευνα ασφάλειας και μεγαλύτερη γονεϊκή επιλογή. Ισχυρίζονται ότι η διάβρωση της εμπιστοσύνης στην δημόσια υγεία, που δήθεν οφειλόταν εν μέρει στο μεγάλο πρόγραμμα εμβολιασμών, είχε οδηγήσει περισσότερους γονείς να αποφεύγουν εμβόλια για σοβαρές απειλές όπως η ιλαρά. . Ωστόσο, τα εμβόλια που τροποποίησε το CDC είχαν υποστηριχθεί από εκτεταμένη έρευνα ασφάλειας όταν αξιολογήθηκαν και εγκρίθηκαν από τον FDA.
Για αυτό οι παιδίατροι με προεξάρχουσα την American Academy of Pediatrics εκφράζουν την άποψη ότι η εν λόγω αλλαγή στις οδηγίες θα προκαλέσει περισσότερη σύγχυση στους γονείς, οι οποίοι μπορεί να θεωρήσουν ότι τίθεται υπό αμφισβήτηση η ασφάλεια των εμβολίων.
Οι παιδίατροι πολλές φορές, αντί να επικεντρώνουμε στις ανάγκες υγείας του παιδιού, συχνά αναγκαζόμαστε να αφιερώνουμε τον περιορισμένο χρόνο της επίσκεψης για να καθησυχάζουμε τους γονείς ότι τα εμβόλια είναι ασφαλή. Όλα αυτά γιατί υπάρχουν απαράδεκτες αντιεμβολιαστικές τάσεις σε μέρος του πληθυσμού που ενισχύονται από ανεύθυνους πολιτικούς όπως ο νυν Υπουργός Υγείας των ΗΠΑ Robert F. Kennedy Jr.

Επισημαίνεται ότι η ένδειξη «shared clinical decision‑making» δεν έχει καμία σχέση με ανησυχίες ασφάλειας, αλλά οι γονείς μπορεί να νομίσουν ότι έχει. Από την πλευρά των υγειονομικών αρχών τονίζεται ότι οι αλλαγές του HHS δεν επηρεάζουν τους πολιτειακούς νόμους περί εμβολιασμού και επομένως επιτρέπουν στους γιατρούς να συνεχίσουν να εφαρμόζουν την καθιερωμένη ιατρική πρακτική.

Εμείς εδώ στην Ελλάδα έχουμε ευτυχώς ένα εξαιρετικό Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών το οποίο οι Έλληνες παιδίατροι εφαρμόζουμε με ευλάβεια, γι’ αυτό και η χώρα μας διακρίνεται για το εξαιρετικό επίπεδο εμβολιαστικής κάλυψης του πληθυσμού της.

απο τον παιδιατρο Γ .Τσολα

1. Τα επίπεδα λιπιδίων κυμαίνονται κατά την παιδική ηλικία και την εφηβεία: Αν και τα επίπεδα χοληστερόλης στο πλάσμα συνήθως κορυφώνονται πριν από την εφηβεία (ηλικία 9-11 ετών) στα αγόρια, συχνά μειώνονται κατά την εφηβεία, μαζί και η τιμή της HDL-C.

Καθώς οι αναπνευστικοί ιοί — όπως η εποχική γρίπη, ο SARS-CoV-2 και ο αναπνευστικός συγκυτιακός ιός (RSV) — εξακολουθούν να αποτελούν σημαντική απειλή για την δημόσια υγεία, η έγκαιρη πρόληψη και ενημέρωση αποκτούν καθοριστικό ρόλο.